Τετάρτη, 24 Σεπτεμβρίου 2025, 18.30-20.30
Το Focus Group – Επισκευή & Κυκλική Οικονομία: Ευκαιρίες & Προκλήσεις αποτέλεσε την τρίτη δράση της συνεργασίας μεταξύ της incommon και της ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ Α.Ε., στο πλαίσιο του REPper hub που δημιουργήθηκε για το ευρωπαϊκό έργο REPper. Σκοπός της δράσης ήταν η καταγραφή εμπειριών, στάσεων και αντιλήψεων γύρω από την πρακτική της επισκευής, ως μέρος μιας πιο κυκλικής και βιώσιμης οικονομίας. Προσκλήθηκαν συμμετέχοντες από διαφορετικούς τομείς και επαγγελματικά υπόβαθρα, ώστε να επιτευχθεί πολυφωνία και αντιπροσωπευτικότητα και παράλληνα να διατηρηθεί ο αριθμός των συμμετεχόντων μικρός, όπως ορίζει ένα focus group. Στην ομάδα συμμετείχαν εκπρόσωποι της κοινωνίας των πολιτών, τεχνίτες, επισκευαστές, makers, μικρές επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στον χώρο, άτομα από φορείς που διαχειρίζονται ευρωπαϊκά έργα και εκπρόσωποι της τοπικής αυτοδιοίκησης. Το εργαστήριο κύλησε ομαλά, σε θετικό και συνεργατικό κλίμα. Οι συμμετέχοντες έδειξαν ενδιαφέρον, συμμετείχαν ενεργά και αντάλλαξαν εμπειρίες και απόψεις, συμβάλλοντας σε έναν ουσιαστικό και παραγωγικό διάλογο. Παρευρέθηκαν συνολικά 12 άτομα και όλοι οι συμμετέχοντες άφησαν θετικό feedback.
Η συνάντηση ξεκίνησε με μια άσκηση γνωριμίας (warm up), μέσα από την οποία οι συμμετέχοντες δούλεψαν σε ζευγάρια, συστήθηκαν και μοιράστηκαν σύντομα τον τρόπο με τον οποίο συνδέονται με την επισκευή, καθώς και τις κύριες προκλήσεις που αντιμετωπίζουν στην καθημερινότητά τους. Οι απαντήσεις περιστράφηκαν γύρω από κοινά ζητήματα: περιορισμένο budget, έλλειψη χρόνου, φόβος για πιθανή φθορά ή αποτυχία της επισκευής και κυρίως ο τρόπος σχεδιασμού των προϊόντων, που συχνά δεν επιτρέπει την εύκολη αποσυναρμολόγηση ή επιδιόρθωση. Επίσης, επισημάνθηκε το υψηλό κόστος και η περιορισμένη διαθεσιμότητα ανταλλακτικών και υλικών, καθώς και η έλλειψη εξειδικευμένων επαγγελματιών. Τέλος, οι συμμετέχοντες αναφέρθηκαν στις σύνθετες διαδικασίες και το ασαφές πλαίσιο, που συχνά λειτουργούν αποτρεπτικά.
Στο δεύτερο μέρος, πραγματοποιήθηκε συζήτηση σε μορφή κλασικού focus group, βασισμένη στις παρακάτω ερωτήσεις:
- Γνωρίζετε τι είναι η κυκλική οικονομία και πως συνδέεται με την επισκευή;
- Γνωρίζετε ποια είναι η στάση της ΕΕ σχετικά με την επισκευή;
- Χρησιμοποιείτε πρακτικές επισκευής, είτε σαν καταναλωτές, είτε σαν επαγγελματίες, είτε σαν φορείς;
- Υπάρχουν αρκετές δεξιότητες/κατάρτιση στην αγορά για επισκευές ή λείπει τεχνικό προσωπικό;
- Ποιες αλλαγές σε κανονισμούς ή πολιτικές θα βοηθούσαν να γίνει η επισκευή πιο προσβάσιμη και βιώσιμη;
Οι facilitators καθοδήγησαν τη συζήτηση με στόχο να ακουστούν όλες οι φωνές και να αναδειχθούν διαφορετικές οπτικές. Οι συμμετέχοντες μιλούσαν είτε ελεύθερα είτε κατόπιν παρότρυνσης, ώστε να εξασφαλιστεί ισόρροπη συμμετοχή. Κρατήθηκαν αναλυτικές σημειώσεις και η συζήτηση ηχογραφήθηκε, κατόπιν συναίνεσης όλων των παρόντων.
Από τις απαντήσεις φάνηκε ότι η γνώση για την κυκλική οικονομία και τη σύνδεση της με την επισκευή, ποικίλλει. Κάποιοι συμμετέχοντες είχαν περιορισμένη γνώση, ενώ άλλοι διέθεταν εμπειρία ή σχετική επαγγελματική επαφή με το θέμα. Αναγνωρίστηκε η σημασία της επισκευής ως βασικού πυλώνα της κυκλικής οικονομίας, με ορισμένους να θεωρούν ότι θα έπρεπε να έχει πιο κεντρική θέση στην πυραμίδα των R, καθώς απαιτούνται λιγότεροι πόροι σε σχέση με άλλες πρακτικές. Ενδιαφέρουσα ήταν η αναφορά στη συναισθηματική αξία της επισκευής — το ότι “κρατάς κάτι στη ζωή” — δείχνοντας πως η πρακτική της επισκευής δεν είναι μόνο τεχνική, αλλά και πολιτισμική πράξη. Πολλοί συμμετέχοντες ανέφεραν ότι από παλιά ασχολούνταν περιστασιακά με επιδιορθώσεις στο σπίτι, κάτι που συνδέεται και με παραδοσιακές πρακτικές οικονομίας και αυτάρκειας.
